عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
111
منازل السائرين ( شرح عبد الرزاق الكاشانى ) ( فارسى )
ناخوشايندترين منزلها است ، چرا كه اثبات نفس در طريق توحيد ، از زشتترين منكرات مىباشد . ] و هو على ثلاث درجات : الدرجة الأولى الصبر عن المعصية بمطالعة الوعيد ، إبقاء على الإيمان ، و حذرا من الجزاء . و أحسن منها الصبر عن المعصية حياء . و الدرجة الثانيه الصبر على الطاعة ، بالمحافظة عليها دواما ، و برعايتها إخلاصا ، و بتحسينها علما . و الدرجة الثالثة الصبر فى البلاء ، بملاحظة حسن الجزاء ، و انتظار روح الفرج ، و تهوين البليّة بعدّ أيادى المنن ، و تذكّر سوالف النعم . صبر سه درجه دارد : درجهء نخست ، صبر از ارتكاب گناه و معصيت است ؛ به اينكه سالك وعيد [ خداوند بر كيفر گناهكاران ] را پيوسته در نظر داشته باشد ؛ [ و اين صبر بر معصيت ] براى آن [ است ] كه ايمانش باقى و پايدار بماند [ و حرمتهاى الهى را بزرگ دارد و حدود خداوند را حفظ كند . ] ، و از كيفر در امان ماند . و بهتر از آن ، اين است كه صبر از ارتكاب گناه از روى حيا باشد ، [ يعنى ترك گناهش به خاطر حياء از خداوند باشد ، نه ترس از عقاب او . و بهتر بودن آن ، به خاطر آن است كه حياء ، از صفات انسانهاى شريف و آزاده است ؛ اما ترس ، عادتا از صفات عبيد و انسانهاى شرور است . ] درجهء دوم ، صبر بر طاعت است ؛ به آنكه سالك ، پيوسته بر عبادت و بندگى حق محافظت و پايدارى كند ، و اخلاص را در طاعت كاملا رعايت نمايد [ و به هيچ وجه عملش را با ريا آميخته نسازد ؛ ] و طاعت خود را با [ منطبق ساختن بر ] علم [ ظاهر كه همان شريعت محمدى صلّى اللّه عليه و إله و سلم است ] نيكو سازد ، [ و تمام شرايط معتبر در شريعت را در عبادات و طاعات خود مراعات نمايد . ] [ صبر بر طاعت مستلزم صبر بر معصيت است ؛ و ازاينرو ، بالاتر و برتر از آن به شمار مىرود ؛ چنانكه خداى متعال مىفرمايد : « إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ